Konu Dışı

POPÜLER KÜLTÜR VE HALK KÜLTÜRÜNÜN BİR MUKAYESESİ VE POPÜLER KÜLTÜRÜN HALK KÜLTÜRÜNE ETKİLERİ

Popüler Kültür veya Pop kültürü ; 20.yüzyıldan sonra, toplumsal modernleşme ile birlikte toplumun kültürü olarak yayılan ve kavram olarak, kültürel gelişmeleri ve günlük uygulamaları ele alır. Aynı zamanda da ,eski halk kültürü yerine geçmekte ve yeni bir kültür yaratmaktadır. Popüler Kültür, gündelik yaşamın kültürüdür, dönemin yaşam tarzı, önemli olayları, gelişmeleri popüler kültürün oluşumunda ve halk kültürüne olan etkilerinde önemli bir rol oynar. Türk Dil Kurumu, popüler kültürü ; ’Belli bir dönem için geçerli olan, hızlı üretilip hızlı tüketilen, kültür öğelerinin bir bütünü olarak tanımlar. Türk Dil Kurumu’nun da açıkladığı gibi, popüler kültür aslında, içinde bulunduğu zaman için meşhur olan davranış biçimleri, kitaplar, kılık kıyafet , müzik gibi unsurların, o dönem için yayılıp, tüketilmesi durumudur. Yani üretilen ürünlerin, sınırlı kaldığı ve çok çabuk tüketildiği, sadece yaşadığı döneme etki edebilecek, unsurlar bütünüdür.

Popüler kültürün, halk arasında ki etmenleri, kalabalık kitleleri peşinden koşturacak ve herkesin, aynı tarzda olmasını sağlayacak kadar güçlüdür. Dönemin popüler kıyafeti ne ise,neredeyse tüm gençler onu giyecek. Örneğin şu an, gençlerin çoğunun dar pantolon giymesinin nedeni, bu dönemde dar pantolonun popüler olmasıdır. Yine dönemin popüler şarkı türlerinde ne varsa, insanların çoğu o müziği dinleyecek, ya da bulundukları ortamda dinlemek zorunda kalacaklardır. Aynı şekilde sinema yada televizyon yapımlarının, dönemin popüler konuları ele alınarak yapılması yüzünden, muhtemelen 10-15 yıl sonra, kimse o yapımları hatırlamayacak. Çünkü popüler kültür, kapitalizm gibi tüketim yanlıdır, toplum tarafından hızlıca tüketilmesi gerekmektedir. Popüler kültür de, büyük ölçüde kültür endüstrisi ürünlerinden oluşur. Kısacası toplum da, büyük çoğunluklar tarafından beğenilen, tercih edilen bir kültürdür. Günümüzde, kültür endüstrisi hem niteliksel, hem de niceliksel olarak büyümesi sonucunda ,popüler kültür ve yüksek kültür ayrımının da eskiden olduğu kadar, önemli bir ayrım olmadığını görürüz. Gündelik bir tüketim kültürü olmasının yanında, kitleleri eğlendirip, onları yönlendirebilecek bir etkiye sahiptir. Bu yüzden sürekli değişim ve gelişim sürecinde olan popüler kültür, halka yani tüketiciye her zaman yenisini sunmak zorundadır. Shunway’a göre popüler kültür deyimiyle anlatılmak istenen ,bu terimin ikisi de harika değişken gösterenlerdir. Popüler kültür adında ’’ popüler ‘’ iki çatışkan şeyi ima eder.
Bu imaların ikisi de, terimin genel halka ya da belirli bir sınıftan farklılaşmış bir bütün olarak ‘’ halka ait olanlar ‘’ şeklinde basit bir tanıma yol açar. İlk ima , adlandırdığı kültürün demokratik olarak seçildiğidir. Bu kültür, sadece halkın çoğunluğu için gerekli olan değil, aynı zaman da onlar tarafından oluşturulan ve onların olan, onlara ait bir kültürdür. . Diğer yandan ‘’ popüler ‘’ sözcüğü belli bir gurubun, elite karşı olarak genel halkı adlandırır. Bu adlandırma popüler sözcükte ki başka bir ayrıma neden olmaktadır. Sıradan bir şeyleri ve elit kültüre göre daha aşşağıda olan ya da bir kültürden daha iyi olan, ancak o kültür tarafından haksız bir biçimde lekelenen bir kültürü gösterebilir.

Popüler kültür, geçmiş nesil ve yeni nesil arasında ki, değişim hatta mücadele olarak ele alınabilir. Popüler kültür, 20. Yüzyıldan sonra, toplumsal modernleşmeyle birlikte ortaya çıkan, yeni kültür ile eski halk kültürünün, bir sentezi olarak görülmüştür. Popüler kültür, ne tamamen tutucu, ne de tamamen ilerici bir akımdır. Popüler kültür, eski ve yeninin, yani hakim olan düşünce ve muhalif söylemlerin, birbiriyle karşılaşıp, birbirleriyle çatışarak bir anlamda da birbirlerini dönüştürdüğü bir alandır.

Popüler kültürü, yalnızca kısa süreliğine toplumu etkisi altına alan, insanların giyim tarzlarını, müzik zevklerini, okudukları kitapları, sinema ve televizyon gibi dönemin popüler konularında etkili olan, genel – geçer bir durum olarak ,ele almak ta doğru değildir. Bir anlamda geniş halk kitlelerinin kültürü olarak, tanımlayabileceğimiz popüler kültürü, tamamıyla olumlu göstermek kadar, bütünüyle olumsuz gösterip, reddetmekte yanlış olur.Popüler kültür, 20. Yüzyılın özellikle ikinci yarısında başlayan, geniş coğrafyalarca yayılmış ve kitleler üzerinde var olan kavramların isimlerini değişime uğratmış, yeni tecimsel , kültürel değerler yaratmıştır. Bu kültürel değerler, kitle kültürü ya da popüler kültür olarak da adlandırılabilir. Popüler kültürün daha önce de belirttiğim gibi, endüstriyel bir üretim sürecinde üretildiği, üretilen nesnelerin ise resim, müzik, sinema gibi kitlelerin tüketim zincirinde dolaşımının gerçekleştiği, güzel olanın, moda olanın, sürekli yer değiştirdiği bir kültür tasarımı olarak her alanda kendini yaratmaktadır. Bu kültür tasarımı, bireyleri birer tüketici olarak görür ve toplum ilişkilerinin, tüketim ilişkileriyle eş anlamlı olduğu, bir yaşam biçimini meşrulaştırmaya dönük olarak işler. İçinde bulunduğu topluma ve çağa bağlı olarak belirlendiği beğeni kültürleri, kimi zaman birbirinden uzaklaşan, kimi zaman birbirine benzeyen kültür biçimleri, her ne kadar sınıfsal bir içerikle donatılmış olsa da , evrensel değerler de taşımaktadır. Herbert Gans , popüler kültürün kendi değerlerini, toplumun geniş bir kesimi aracılığıyla yaratıyor ve sürdürüyor olduğunu belirtmektedir.

Herbert Gans’ ın kitle kültürü terimine karşı çıkıp, bunun yerine popüler kültür terimini tercih etmesi, yalnızca yaratıcısının amacına bağlı olarak gerçekleşen, bilinçli bir şekilde yönlendirilmiş bir kitle kültürü, bir popüler kültür olduğu gerçeğini değiştirmemektedir. Son olarak popüler kültürün, herkesçe ulaşılabilen bir kültür olması ozelligi de onu medyanın alanına koymaktadır. İletişim teknolojisinde ki büyük ilerlemenin geniş kullanım alanı oluşturması, popüler kültür yaratma bağlamında önemli etkiler yaratır. Dünya sürekli olarak değişmekte, ilerlemektedir. Aslında içinde yaşadığımız çağ, sahip olduğumuz teknolojik imkanlar gereği bu değişim kaçınılmazdır. Hız, ulaşılabilirlik gibi kulağa olumlu gelen kavramların, belli bir noktadan sonra hem topluluk, hem de bireysel olarak zararı olmaktadır. Bu sonuçları öncelikle toplumsal olarak değerlendirirsek ; ait olunan kültürler zaman içinde yozlaşmasıyla birlikte, yok olmaktadır. Dinlediğimiz müzikten tutun ,tükettiğimiz yiyecekler, izlediğimiz dizilere kadar evrensel bir durum söz konusudur. Örneğin, moda kavramı da artık yerel değil, evrensel bir nitelik haline gelmiştir. Popüler kültür, bu teknolojik çoğalma ortamında, kendini gösteren ve hızla yaygınlaşan bir olgu olarak dikkat çeker. Dolayısıyla, popüler kültürün şekillenmesi, iletişim teknolojisi ve bu teknolojinin yarattığı hızlı iletişim ve yoğun etkileşime bağlıdır.

HALK KÜLTÜRÜ

Kültür varlığının, büyük bir çoğunluğunu oluşturan şey, halk kültürüdür. Geçmiş yüzyılların bilgileri, efsaneleri, yaşanan olayları, deyimleri kuşakta kuşağa aktararak, günümüze ulaşmış bir değerler bütünüdür. Halk kültürü aslında, sadece kültürel değil aynı zamanda toplumsal birliği de oluşturan, kültürel ve ortak özellikleri olan toplulukların birer ürünüdür. Aynı uygarlığa bağlı kültürler, benzer dünya görüşlerinde birleşirler. Bir topluluğun, uygarlığın Dünya’ya bakış açısı o uygarlığa bağlı bir dünya görüşü ve değerler sistemine göre şekillenirler.

Halkın içinde, sıradan insanların ilgilendiği, uğraştığı konulara halk kültürü denilebilir. Örnek verecek olursak ; halk şairleri, halk edebiyatı, sözlü kültür, geçmişte yaşanmış ve toplumun belleğinde kalıcı olarak yer almış olan tüm konular, olaylar halk kültürünü oluşturan parçalardır. Halk kültürüyle, yaşanılan çoğrafya arasında da ,önemli bir bağ vardır. Halk kültürü ürünleri, halkın kültürel yapısını belirleyen, yaşanılan toplumun bir dokusudur. Halk kültürü ürünleri, halkın ortak duygu ve düşüncelerini dile getirmeleri bakımından, halk kültürünün korunmasından, yaşatılmasına kadar, önemli işlevleri bulunmaktadır. Halkın zaman içinde, geçirdiği bütün siyasi, sosyal ve ekonomik olaylar, halk kültürünün oluşumunu etkiler. Örneğin ; Türk toplumunda, İslam inancıyla beraber gelen Arap ve Fars(pers) etkilerinin görüldüğü gibi, İslamiyet öncesi Şamanizm, Budizm, Gök tanrıcılık gibi inanışların da etkileri hağla yoğun bir şekilde görülür. Türbe ziyaretleri, nazar boncuğu, fal bakma gibi geçmişten günümüze kalan birçok gelenek, halk kültürünün geçmişten geleceğe birçok bilginin ve değerin aktarıldığını gösterir.
Devletlerin, milletlerin kendilerini Dünya’ya tanıttığı, gösterdiği milli kimliklerin oluşumunda da, temelde kendilerine özgü gelenekler, görenekler yani halkın, halk kültürünün ürünleri vardır. Halk kültürünün özelliklerinden biri de ‘’yerelliktir’’. Gelenekler, ilişkiler gibi yerel özellikler taşıyan günlük yaşam, zamanla çeşitli etkenlere bağlı olarak, yaşam içinde görülür. Toplumsal ilişkiler, gelenekler gibi yerel özellikler taşıyan günlük yaşam, zamanla çeşitli etkenlere bağlı olarak yaşam içince görülür. Toplumsal ilişkiler, gelenekler gibi yerel özellikler taşıyan günlük yaşam, zamanla çeşitli etkenlere bağlı olarak genel yaşam içinde görülür. Halk kültürü, milletleri diğer kültürlerden ayıran kültürel özelliklerin bütünüdür. Halk kültürünü en iyi ,en etkili ve canlı şekilde yaşatan, işleyen ve geleceğe taşıyan unsurların başında, doğal olarak halk edebiyatı gelmektedir. Halk edebiyatı içinde özellikle aşık tarzı şiir geleneği içerisinde şairler fonksiyonel olarak çalışmakta, kültür öğelerini geleceğe taşımaktadır. Aşığın dinleyicisine kendi hayat tecrübelerini, yaşadıklarını anlatığı veya sözlü kültür ortamında yaygın olarak atasözü formunda yaşayan, halk felsefesinden konuları ve onları içeren deyim ve atasözlerini kullanmak suretiyle öğüt vermeye yönelik olarak ele alış tarzı yada anlatım biçimidir. ‘’ Nasihatname ‘’ veya ‘’ atasözü destanları’’ olarak bilinen destanların tamamı başta olmak üzere, pek ok destan öğüt vermeye yönelik bir işleyiş veya anlatım tutumuyla oluşmuştur.

Halk kültürü dediğimiz şey ; halkın, toplumun geçmişte yaşadığı olaylar, yaşam tarzları, gelenek ve görenekleri, toplumsal ve kültürel birlik oluşturan ortak ve kültürel özellikleri bulunan toplulukların, günümüze aktarılan ürünleridir. Bir anlamda devletlerin, halkların, milli kültür ve değerleri de denilebilir. Halk kültürü, yalnızca milli kültür birliğini sağlamaz, aynı zamanda içinde bulunduğumuz toplumun sosyolojik ve ekonomik durumunu da ortaya koyar. Halk kültürünü bir anlamda, yerel değil daha çok yerellikten çıkmış, halk bütünlüğünde, millet tarafından benimsenmiş ortak değerleri, yaşam tarzlarını, gelenek göreneklerini, yaşam biçimlerini ve bunlara bağlı olan unsurlardır. Halk arasında, toplumda yaratılan kültürün, yöresel ve bölgesel farklılıklar olsa da , uygarlığın ortak değerleri halk kültüründe birleşir. Halk kültürü toplumun, geçmişten bugüne taşıdığı kültürel mirasın korunmasını ve aynı zamanda inanç ve değerlerin gelecek nesillere aktarılmasını sağlar.

Devletin özellikle eğitim ve kültür politikaları millidir. Bu sebepten ötürü halk külürü yalnızca toplum içinde değil, aynı zaman da devletin iç ve dış politikalarında da önemli ve belirleyici bir etkendir. Kültür mirası , insanlığın ortak mirasıdır. Milletler uygarlık, dil, kültür ve tarih mirasıyla Dünya’ da yerlerini alırlar. Kültürel miraslarımız, geleceğin izlerini günümüze taşır, bu yüzden de geleceğin şekillenmesinde önemli etmenlerdir. Halk kültürünün ürünleri, halkın içinden çıktığı için, halkın kültürel yapısını ve dokusunu ortaya koyar. Halk kültürü ürünleri, toplumsal yaşamı birleştirir ve halk arasında ki dayanışmayı arttırır. Halk kültürünün ürünleri, halkın ortak duygu ve düşüncelerini dile getirmeleri bakımından ,kültürün korunmasında ve yaşatılmasın da önemli etkenleri vardır. Halk kültürünün ürünleri, halkın ortak duygu ve düşüncelerini dile getirmeleri bakımından, kültürün korunmasında ve yaşatılmasın da önemli etkenleri vardır. Halk kültürü insanların kimlik ve kişiliğinin temel belirleyicisidirler. Deyimler, atasözleri, türküler, halaylar ve yerel kıyafet türleri gibi halkın, geçmişten günümüze aktardıkları ve şu an, toplum tarafından devam ettirilebilen milli kültürün ürünleridir. Halk kültürü, içinde yaşanılan coğrafyanın yaşayış bicimi ve kültür topluluğunun ortak malı olduğu için, doğal olarak da ulusal yapının da bir parçasıdır diyebiliriz. Halk kültürünün ürünleri belli bir kültür içinde oluşur ve canlılığını sürdürür. Halk kültürü ürünleri, geçmişten günümüze gelen belli bir kültür birikimi, inançları, toplumun dünya görüşü ve yaşama biçimlerinin insanlar tarafından özümsenip yorumlanmasıyla, kendine özgü anlatımları olur. Her toplumun kendine özgü yerleşim, halk ilişkileri, üretim-tüketim gibi biçimleri vardır. Halk kültürü ürünleri, bir anda ortaya çıkmaz, varoluş nedenlerini anlıyabilmek için geçmişlerine bakmamız gerekir. Bunları incelerken toplumun değişim süreçlerini, ekonomik, teknolojik ,demografik gibi özellikleri göz önünde bulundurmalıyız.

Son olarak, günümüzde teknolojinin gelişmesiyle birlikte, kitle iletişim araçları da yaşamımızda önemli bir yer edinmiştir. Günümüzde halk kültürünün ürünleri, kitle iletişim araçlarıyla yayılmaya başlamıştır. Teknoloji, bir anlamda sözlü geleneğin işlevini de yerine getirmiştir diyebiliriz. Halk kültürü, yazılı ve sözlü kültür ortamlarının yanı sıra elektronik kültür ortamlarında da yayılmıştır. Gelenek sosyo -kültürel yapı içinde yeni işlevler kazanarak ve var olan işlevlerini koruyarak yaşıyabilmiştir.

POPÜLER KÜLTÜRÜN HALK KÜLTÜRÜNE ETKİLERİ.

Daha öncede belirttiğimiz gibi, popüler kültürün bu kadar hızlı bir sekilde evrensel bir değer kazanması ve toplumları bu kadar etkileyebilmesinin en önemli nedenlerinden biri medyadır. Özellikle internet çağında dogan yeni neslin, medya ve internet aracılığıyla direk olarak popüler kültürün etkisine girmesi, gençlerin geleneksel halk kültüründen uzaklaşmasına, kendi geleneklerine ve kültürlerine yabancılaşarak popüler kültürün etkisi altına girmesine neden olmuştur. Popüler kültürün medyanın etkisiyle birlikte, çok hızlı bir şekilde yayılması ve haz, eğlence odaklı olması, özellikle genç nüfus üzerinde etkili olmuştur. Çok hızlı bir şekilde gelişmesi, kendini değişen dünya görüşlerine ve yaşam biçimlerine göre adapte edebilmesi ve özellikle Dünya genelinde yayılması sayesinde, toplum űzerin de halk kültüründen daha büyük bir etkisi olmuştur. Halk kültürü, içinde bulunduğu topluma ait toplumsal değerler bütünü olduğu için, topluma ait ve o topluma ait bütün bireylerin uyguladığı toplumsal değerlerdir. Popüler kültür ise evrensel bir etkiye sahip olmasına rağmen, daha çok bireyci yani ben merkezci, egoist bir yapıdır.
Halk kültürü dediğimiz şey, ortak değerleri ve ortak kültürel özellikleri olan toplulukların ürünleri olduğu için, toplumun birliğine katkı sağlar. Popüler kültür ise, kapitalizm gibi tüketim yanlıdır, hızlı üretilip hızlı tüketilir. Popüler Kültürün, eğlenme, haz alma hatta oyalanma, vakit geçirme yani moda gibi çabuk tüketilmesi, halk kültürü ve popüler kültürün farklılıklarından biridir. Son zamanlarda popüler kültür, özellikle içinde bulunduğumuz teknoloji ve iletişim çağının etkisiyle dünya genelinde küresel bir etkiye sahiptir. Popüler kültür, temelde kapitalizm gibi tüketim yanlısı olduğu için, Dünya genelinde de hızla yayılıp, toplumları etkisi altına almıştır.
Halk kültürü gibi köklü bir geçmişi olmamasına rağmen, toplumları etkisi altına alarak, insanların kılık, kıyafetlerini, izlediği film, dizileri hatta düşünce yapılarını değiştirebilme gücüne sahiptir.

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir